Dit artikel maakt deel uit van een serie over geloofsontwikkeling van kinderen van 0 tot 15 jaar. Onderwijsdeskundige Corina Nagel geeft in dit artikel handige inzichten en praktische handvatten aan ouders van kleuters.
De wereld wordt groter
De wereld van kleuters wordt in korte tijd snel groter. Ze gaan naar school en vaak naar zwemles. Voor alle nieuwe ervaringen die ze opdoen, hebben ze nieuwe taal nodig. De taalontwikkeling maakt daardoor nog steeds een belangrijke ontwikkeling door. De taal en het geheugen zijn zo ver ontwikkeld dat ze kunnen vertellen wat ze die dag meegemaakt hebben en dat ze eenvoudige vragen bij een verhaal kunnen beantwoorden.
“Waarom ...?”
Kleuters leren redeneren. Ze begrijpen waarom een bal rolt en een vierkant blok niet. Ze begrijpen begrippen als ‘eerder’ en ‘groter’. En begrijpen ze iets niet? Dan stellen ze de voor kleuters zo kenmerkende vraag: “Waarom …?” Kleuters sluiten hun eerste vriendschappen. Dit doen ze vooral met kinderen die dezelfde dingen leuk vinden. De motoriek ontwikkelt zich ook steeds verder; niet alleen de grove, ook de fijne motoriek. Zo leren kleuters bijvoorbeeld tekenen.
Fantasie en werkelijkheid
Fantasie en werkelijkheid lopen nog volledig door elkaar heen (mythisch denken). Zo kunnen kleuters vol overtuiging een zelfverzonnen verhaal vertellen alsof het echt gebeurd is en geloven ze dit zelf ook. Doordat fantasie en werkelijkheid nog door elkaar lopen, hebben ze geen enkele moeite met wonderen. Ook het bestaan van God zullen ze niet in twijfel trekken. God is er, net zoals er actiefiguren en superhelden zijn.
Concreet denken
Kleuters denken, zeker als ze daartoe gestimuleerd worden, veel na over allerlei levensvragen. Waar is God eigenlijk? Hoe ziet de hemel eruit? Waarom komt opa niet meer terug uit de hemel? De antwoorden die ze op hun eigen vragen geven, laten zien dat ze nog heel concreet denken. Als je nu een lange ladder neemt, kun je bij God op bezoek of kan opa weer terugkomen uit de hemel.
Samen geloof beleven
Door hun gegroeide woordenschat en hun ontwikkelde geheugen kunnen kleuters gesprekjes voeren over een bijbelverhaal. Oudere kleuters kunnen zich hierbij inleven in Bijbelse personen. Het gevoels- en geloofsleven van een kleuter is vaak veel rijker dan zij uit kunnen drukken. Kleuters zijn daarom heel gevoelig voor het samen beleven van geloof.
Tips
- Zorg voor een omgeving waarin van alles over het geloof te beleven valt. Luister of maak samen muziek, speel met elkaar een bijbelverhaal uit, bekijk mooie platen in een kinderbijbel, ruik geuren die associëren met geloven of God, knutsel iets moois bij een bijbelverhaal.
- Bied ruimte aan de vele vragen die kleuters stellen. Het zijn nogal eens vragen waardoor we als volwassenen zelf verrast worden. Ga met kleuters over hun vragen in gesprek. Kleuters verwachten geen volledige antwoorden. Als je met een wedervraag reageert, help je hen hun eigen gedachten verder te ordenen en uit te breiden. Vaak blijken niet alleen hun vragen maar ook hun antwoorden verrassend en leerzaam voor volwassenen. Worden kinderen bang van hun eigen gedachten? Dan is het natuurlijk wel belangrijk om niet alleen een vraag te stellen, maar om een kind ook gerust te stellen door te vertellen dat je niet bang hoeft te zijn voor God, omdat Hij van ons houdt.
- Misschien is het, na een baby- en peuterbijbel, tijd voor een nieuwe kinderbijbel. Lees de tips in dit artikel zodat je weet waar je op kunt letten bij het kiezen.
- Abonneer je op de nieuwsbrief geloofsopvoeding voor nog meer inspiratie.
