Ineens waren de schappen leeg bij Albert Heijn. Geen groente, geen brood, geen melk. Eén cyberincident en de boel ligt plat. 'Geef ons heden ons dagelijks brood.' Albert Heijn kon het even niet waarmaken. ‘We hebben een IT-incident, sorry voor het ongemak.’ Sorry voor het ongemak?! Alsof het om een futiliteit ging in plaats van om onze eerste levensbehoefte. Nee, iets wat er altijd is, was er ineens niet. Het vanzelfsprekende en alledaagse werd schaars.
Afhankelijkheid
Nu viel het natuurlijk allemaal wel mee. Immers, voor de AH tien anderen. Echt pijn deed het niet. Misschien hebben we wat vitaminen minder gegeten, maar dat was het dan ook. Maar toch, het gaf wel te denken. Ons leven is grotendeels overgeleverd aan onpersoonlijke systemen. Ineens werden we ons pijnlijk bewust dat we zelfs voor de meest primaire levensbehoefte zoals eten compleet afhankelijk blijken te zijn van een web aan technologie en logistiek. Zonder dat we het doorhadden.
Die afhankelijkheid sloop stiekem ons leven binnen, toen we dachten onafhankelijk te moeten zijn. Op het moment dat we de lokale gemeenschap opgaven, werden we afhankelijker dan ooit. Niet van mensen, zoals in die gemeenschap, maar van onbekende, anonieme bedrijven en wereldwijde handel. Grootheden die geen weet hebben van ons bestaan. Eén stok in de spaken van het AH-systeem en de boel ligt plat. En er is niemand tot wie je je kunt wenden, want de systemen hebben geen gezicht. In al onze onafhankelijkheid zijn we uiteindelijk, als puntje bij paaltje komt, op onszelf aangewezen.
Schaarser dan ooit
Iemand die deze naoorlogse ontwikkeling als geen ander heeft beschreven, is de onlangs overleden schrijver en boer Wendell Berry. Tot zijn nagedachtenis nam ik een roman van hem ter hand. En terwijl ik las, kon ik alleen maar huilen. Huilen om een diep gemis, waar ik nog geen woorden voor had. Huilen om wat was. Te jong om het zelf meegemaakt te hebben. De vanzelfsprekendheid van die lokale gemeenschap, die Berry zo teder beschrijft. De gemeenschap waar je gewoon bij hoort. Waarin je meedoet. Waarin je opgenomen wordt. Waar mensen zijn om je toe te wenden. Eens vanzelfsprekend en alledaags. Vandaag de dag schaarser dan ooit.
