In het kort: de veertigdagentijd is de periode van zes weken voor Pasen, ook wel de vastentijd genoemd. Het is een tijd van bezinning, verdieping en vasten. De periode begint op Aswoensdag en eindigt met Pasen.
Dit artikel hoort bij de cursus Vieren.
Wat is de veertigdagentijd?
De zes weken vooraf aan Pasen noemen christenen de veertigdagentijd. Het is voor veel christenen vooral een tijd van bezinnen en verdiepen. Je komt de periode ook tegen onder de namen vastentijd, veertigdagentijd of 40-dagentijd; het gaat om dezelfde weken. In de kerk is de liturgische kleur in deze tijd paars: de kleur van inkeer.
Hoe vasten christenen in de veertigdagentijd?
Traditioneel vasten christenen in deze periode: ze nuttigen geen alcohol, vlees en lekkernijen, behalve op zondag. Tegenwoordig zijn er ook andere vormen van vasten gangbaar: je kunt bijvoorbeeld geen sociale media gebruiken of geen televisiekijken.
Door te vasten kun je oefenen in kiezen. Door heel bewust nee te zeggen tegen voedsel of televisie, leer je ook beter nee te zeggen tegen wat je verder niet wilt in je leven. En daarmee ook ruimte te scheppen voor wat je wel wilt.
Vasten is een manier om jezelf te oefenen in kiezen.
Video: focus en bezinning in de kerk
Wanneer begint de veertigdagentijd?
De veertigdagentijd is een periode van zes weken, die loopt van de woensdag na carnaval tot Pasen. Die woensdag heet Aswoensdag: in sommige kerken krijgen mensen dan een askruisje op hun voorhoofd, als teken van bezinning en van de kwetsbaarheid van het leven.
Voor de rekenaars: inderdaad, dat zijn bij elkaar zesenveertig dagen, maar de zondagen tellen niet mee, dus dan kom je toch weer keurig op veertig dagen uit!
Hoe eindigt de veertigdagentijd? De Stille Week
De laatste week voor Pasen heet de Stille Week of Goede Week. Die begint met Palmzondag, waarop de intocht van Jezus in Jeruzalem wordt gelezen, en loopt via Witte Donderdag, Goede Vrijdag en Stille Zaterdag naar Pasen. In veel kerken zijn er in deze week extra diensten.
Wat heeft carnaval met de veertigdagentijd te maken?
Voordat de veertigdagentijd begint, wordt er op verschillende plaatsen carnaval gevierd. Het woord carnaval stamt hoogstwaarschijnlijk af van het Italiaans voor ‘geen vlees’. Tijdens dit feest ga je nog even helemaal uit je dak, voordat de serieuze vastentijd begint.
Minimalisme: vasten buiten de kerk
Een beweging die verwant is aan de veertigdagentijd, is het minimalisme. Aanhangers daarvan willen alleen spullen bezitten die ze echt nodig hebben. Daarbij past ook het wonen in een zogeheten tiny house: een woning met het formaat van een klein vakantiehuisje.
Een belangrijk motief is om zo het milieu minder te belasten en om meer tijd en ruimte te hebben voor wat je echt belangrijk vindt in het leven (vrienden, reizen, vrijwilligerswerk). De Japanse Marie Kondo, bekend van de Netflix-serie Tidying Up, schreef een bestseller over het opruimen van je huis. Dat kan helpen om rust en focus te vinden.
Waar staat de veertigdagentijd in de Bijbel?
De veertigdagentijd is gebaseerd op het verhaal dat Jezus veertig dagen vastte in een woestijn. Dat kun je vinden in Matteüs 4 en Lucas 4. Een van de bekendste Joodse profeten trok zich ook veertig dagen terug in de woestijn. Dat verhaal vind je in 1 Koningen 19.
