Zondag herdachten we in onze kerk een dorpsgenoot die een week eerder was gestorven. Daarbij las de dominee de bijbeltekst voor die boven de rouwbrief stond. Toen was zij even stil, en zei daarna: “Mooi eigenlijk, als je een bijbeltekst hebt die bij jou hoort. Waarvan je dan ook hoopt dat die waar wordt in je leven.”
Terwijl we na de dienst naar huis liepen, zei ik tegen mijn vrouw: “Ik heb ook zo’n bijbeltekst waarvan ik hoop dat die waar wordt. Het is een los zinnetje dat zomaar ergens verscholen staat in het evangelie, maar ik draag hem al vanaf mijn studietijd met me mee:
Toen Jezus de menigte mensen zag, werd Hij met ontferming bewogen, want zij waren gejaagd en moe, als schapen zonder herder.
Mij treffen de woorden met ontferming bewogen. Onze professor Nieuwe Testament legde ons destijds uit dat het oorspronkelijke Griekse woord verwijst naar onze ingewanden. Naar je buik die zich samentrekt wanneer je getroffen wordt door iets wat iemand overkomen is. Het beweegt jou vanbinnen, en jij wordt er ook door in beweging gezet. Dat is het verschil tussen ontferming en ‘medelijden’, wat in onze nieuwste bijbelvertalingen gebruikt wordt. Medelijden is vlak, ontferming gaat diep, en zet je in beweging.
Van met ontferming bewogen worden hoop ik ook dat ‘het waar wordt’, zoals onze dominee zondag zo mooi zei. Ik hoop het bijvoorbeeld wanneer het nieuws van de dag over mij komt. Dat wij ontferming voelen, en dat we er ook door bewogen worden.
Er zijn veel dingen die ons bewegen. Vrees bijvoorbeeld, en zorg. En ook verontwaardiging, en boosheid. Mijn hemel, wat is er veel boosheid en verontwaardiging in onze dagen. Onze praatprogramma’s en onze kranten zijn er vol van. En het helpt ons geen stap verder.
In ons persoonlijk leven zijn het gevoelens van gekwetst zijn en zelfmedelijden die hoge ogen gooien. Misschien zijn die terecht, misschien ook niet, misschien gedeeltelijk terecht. Wij zijn niet enkel slachtoffer, maar ook dader. Gekwetst voelen helpt niet.
Ontferming, dat helpt. Tenminste, als ik Jezus mag geloven. Hij vertelt er een indrukwekkend verhaal over dat bekend is onder gelovigen en ongelovigen: de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.
‘Een Joodse reiziger wordt overvallen door rovers, die hem neerslaan, uitschudden en halfdood achterlaten. Even later komt er een priester langs, weer later een andere tempeldienaar. Beiden helpen hem niet, maar gaan aan de overzijde voorbij. Weer later komt er een Samaritaan langs. Joden en Samaritanen waren van nature vijanden, zoiets als Joden en Palestijnen nu. De Samaritaan ‘wordt door ontferming bewogen’, hij stapt van zijn ezel, legt het slachtoffers daarop, brengt hem naar een herberg en geeft geld om hem te laten verzorgen.’
Lieve mensen, er is genoeg zelfmedelijden, angst, zorg en gekwetst gevoel om ons en in ons. En er is te veel boosheid en verontwaardiging in de wereld, in het groot en in het klein. Tijd om ons door ontferming te laten bewegen.
