‘Zie, Ik maak alles nieuw!’ is het woord voor het jaar 2026, lees ik in het dagtekstenboekje dat ik al jaren gebruik. Zo’n jaarlijks motto is in Duitsland een oude traditie. Al bijna honderd jaar kiezen de Duitse kerken een woord voor het jaar. De tekst voor dit jaar komt recht uit mijn hart: God zal alles nieuw maken. En onder ‘alles’ versta ik dan het hele systeem waarin we leven en waaruit we niet meer schijnen te kunnen ontsnappen, en dat alles wat kwetsbaar is kapotmaakt.
Steeds meer mensen kiezen hun eigen ‘woord van het jaar’. Zoals vertrouwen, dankbaarheid of verbinding. Mooie woorden die je een jaar lang moeten herinneren aan je voornemen: meer vertrouwen, dankbaar zijn of je verbinden met je medemens.
Een geschenk
Mijn woord voor het jaar is ‘sabbat’, wat ophouden betekent. Ik heb het nodig om mijzelf er regelmatig aan te herinneren dat ik moet en mag stoppen met wat ik doe en rust mag nemen. Want ik loop mezelf nogal eens voorbij en voer eigenlijk altijd een verbeten strijd met de tijd. Zonde is dat, letterlijk, want God is bijna nergens zo fel op als op dat gebod: gij zult van tijd tot tijd rust nemen. ‘De sabbat is een geschenk, Theanne’, zeg ik vaak tegen mezelf, ‘pak dat geschenk nou eens uit en geniet van de rust die God geeft!’
Niet meer dan nodig
Nog voordat de Heer op de Sinaï de Tien Geboden gaf, liet Hij Israël al voelen wat het is om niet meer te willen dan je aankunt en niet meer naar je toe te halen dan je nodig hebt. Het verhaal van het manna in de woestijn (Exodus 16) is een kostbaar verhaal, dat we telkens weer moeten opdiepen uit de Bijbel. Juist dat verhaal sluit zo aan bij de tijd waarin wij leven. Het niet kunnen stoppen met verzamelen, het niet durven vertrouwen op een God die ‘geeft, zonder voorbehoud en zonder verwijt’ (Jakobus 1:5), maar in plaats daarvan alsmaar doorgaan en alsmaar meer willen; het maakt ons kapot en het maakt de aarde kapot. Onze groei (lees ‘graai’)-economie zou een manna-economie moeten worden: durven vertrouwen, kunnen ontvangen en willen delen. Door te durven leven van het manna van de dag sparen we onszelf, de ander en de natuur.
Genieten van genoeg
In het beloofde land zorgen de landbouwwetten uit Leviticus voor een leven met de aarde in het ritme van de sabbat: niet alles oogsten, delen met armen en vreemdelingen, het aandurven om een jaar lang het land rust te gunnen en het zelfs aandurven om uitstaande schulden kwijt te schelden en land terug te geven aan de oorspronkelijke eigenaar. Dat is sabbatsdenken: genieten van genoeg.
In het prachtige boek Hemels Groen van Cor Hoogerwerff en Matthijs de Jong kun je lezen dat niet de mens maar de sabbat op de troon van het leven hoort. Als we weer gaan leven in het goddelijke ritme van de sabbat, leren we genieten van genoeg.
We kunnen er vandaag al mee beginnen. Ik ken iemand die op zaterdagavond haar telefoon in de kast legt en die er op maandagochtend pas weer uithaalt. Wat een rust geeft dat. Dus denk ‘sabbat’ en stop met ‘te veel’: te veel werken, te veel kopen, te veel eten, te veel praten, te veel scrollen, te veel willen, te veel van wat je ook maar onrustig, ontevreden en ziek maakt. En ontdek dan dat stoppen niet alleen heilzaam is voor jezelf, maar voor alles wat leeft. Zo komen we samen een beetje dichter bij de vervulling van het woord van dit jaar: ‘Zie, Ik maak alles nieuw.’
