“Laat je die dominee nou gewoon afniften?” “Als ze je in de taai trappen, dan hebben ze aan boord sympathie voor je.” “Schone pendek mee en dan even snel onder het gemalen water.” “Ik neem een broodje feestverlichting.”* Het zijn zomaar wat voorbeelden van de taal die de marine eigen is. En hoewel het gebruik ervan langzaam afneemt (helaas), vind ik het een van de mooiste kanten van het werk.
Een van de belangrijkste redenen om de kerk te verruilen voor Defensie was de verhalencultuur. Aan boord, maar ook in het veld, op een kazerne of tijdens een oefening komen de verhalen. Sterke verhalen. Over blunders, romances, havenbezoeken, vriendschappen of vechtpartijen. Aangedikt navenant het tijdstip of de mate waarin er drank in het spel zit. Is het allemaal waargebeurd? Natuurlijk niet. Maar een goed verhaal moet je niet door feiten verpesten.
Een gapend gat
Voorbeeld. Een hogere, wat oudere commandant voer eens een paar dagen mee op een van de mijnenjagers. Hoe hoger in de boom, hoe eenzamer je bent aan boord: je zou als lagere rang eens een uitglijder maken tegen een overste of een kolonel. De beste man stond dus alleen op de brug over de zee te kijken, de haven van Den Helder lag voor ons in de avondzon. Om hem heen was het afmeerprotocol al begonnen en was het een drukte van belang, maar daar werd hij niet bij betrokken. Dus ging ik maar eens naast hem staan. “Goh, commandant, heeft u ooit een aanvaring gehad op zee?” Die ietwat vreemde vraag bleek een schot in de roos, en voor ik het wist hoorde ik woeste verhalen over hoe hij als jonge officier een gapend gat voer in de romp van een oudere mijnenjager toen hij de aanlegsteiger te snel naderde. “Toestanden. Haren in de fik. Maar alles liep goed af, want het gat zat goddank boven de waterlijn.”
Grote, sterke verhalen
In mijn werk als geestelijk verzorger hoor ik natuurlijk ook andere verhalen. Persoonlijke verhalen van mensen in de knel, mensen die niet goed meer weten hoe het verder met hen moet. Maar de andere kant is er gelukkig ook: de grote, sterke verhalen die een mensenleven lang meegaan. Ervaringen die gekend en gedeeld worden door de mensen die deel uitmaken van dezelfde wereld, en hoelang je er ook uit bent, die verhalen brengen je altijd weer terug.
Ik lees deze laatste regels en bedenk opeens: heb ik het nu over de marine of over de kerk? Die twee verschillen minder dan je zou denken.
*‘afniften’ betekent in de kou laten staan, ‘in de taai trappen’ is in de maling nemen, een pendek is een onderbroek, gemalen water is een douche, feestverlichting is vruchtenhagel
