Samen met een groepje studenten en young professionals uit Utrecht en Groningen kwam ik een paar dagen op adem op Schiermonnikoog, voordat het nieuwe jaar met studie, stage, werk en relaties weer los zou barsten. Het voelde goed om de push-meldingen van nieuwssites op onze telefoons even bewust te negeren. We waren helemaal aanwezig op het eiland, bij onszelf en bij God.
Geraakt
Bij de afsluitende opdracht ‘flessenpost’ - wat neem je van dit weekend mee het komende jaar in? - gaven verschillende mensen aan dat ze geraakt waren door de tekst die collega Jasja Nottelman tijdens een dagsluiting deelde. Het is een gedicht van Rainer Maria Rilke:
Heb je vragen lief
Heb geduld met alles wat onopgelost is in je hart
en probeer je vragen met liefde te bezien
als kamers die gesloten zijn
of als boeken in een volslagen vreemde taal.
Zoek nog niet naar antwoorden.
Die kunnen je nog niet gegeven worden
omdat je niet in staat zou zijn ze te leven.
Het gaat erom alles ‘te leven’.
Leef nu de vragen.
Misschien zul je dan geleidelijk,
zonder het te merken,
Jezelf ooit op een dag,
in het antwoord terugvinden.
Deze woorden komen uit Brieven aan een jonge dichter. Vanaf 1903 schreef Rilke een reeks brieven aan de jonge Franz Xaver Kappus, destijds 19 jaar, die hem om advies had gevraagd over zijn poëzie en zijn leven. In de brieven geeft Rilke nauwelijks praktische tips. Hij moedigt Kappus vooral aan om trouw te blijven aan zichzelf, de eenzaamheid niet te vrezen en niet te forceren wat nog niet rijp is. Groei en ontwikkeling laten zich niet afdwingen; heb geduld.
Leven in de onzekerheid
Leef de vragen, heb ze zelfs lief! In navolging van de mooie mensen bij de retraite ‘Starten op Schier’ wil ook ik komend jaar leren om zo te leven. In alle vormen van onzekerheid die voor ons liggen: dreigingen van oorlog, natuurrampen, vijandigheid tussen mensen - álle kwetsbare vragen die dit bij ons oproept: leef ze, laat ze er zijn. Psychiater Dirk de Wachter deelt hier in zijn nieuwe boek Wachten, een levenshouding ook over.
Ik wil de onmacht in mij met genade benaderen. Om geduld te hebben met mezelf, de ander, de wereld. Hierin kies ik ervoor om - vaak twijfelend - te vertrouwen op God, die de toekomst ook in dit nieuwe jaar vasthoudt.
Aanwezigheid
In de stilte, als we die durven op te zoeken, kan de moed ontstaan om de vragen er te laten zijn. In het (be)leven van de vragen mag ons hart verzachten, kan geduld en vertrouwen in ons wortelschieten. Zodat we het aankunnen, wat er ook op ons pad komt.
In de stilte, in het verdragen van dingen die nog ‘onopgelost’ zijn, geloof ik dat God dichtbij is. Niet als het snelle, pasklare antwoord, maar als aanwezigheid die met ons meegaat en meevoelt, onderweg.
Welke vraag verlangt in jou (meer) erkenning? Hoe zou je deze vraag lief kunnen hebben? En hoe kan God jou hierbij helpen?
