Het bijbelverhaal dat me helpt bij het radicaler worden is het verhaal van Daniël. In het toeleven naar Pasen voel ik de urgentie die uit dit wonderlijke boek klinkt en wil ik gehoor geven aan de oproep om niet te zwichten voor de moedeloosheid en leugens van deze tijd. Want: het is een dwaze tijd. Hoe machthebbers aan de lopende band glashard liegen, tech-bazen alsmaar meer geld willen en de natuur blijft lijden onder de invloed van de mens (en dit zelfs als wapen wordt ingezet).
Daniël geeft handvatten
Eerst mijn radicalisering toelichten en verzachten. Het woord radicaal stamt af van het Latijnse radix wat wortel betekent. Het woord verwijst naar het aanpakken van zaken bij de wortel of de basis. Het is dus niet zo dat ik steeds meer extreme en mensonterende ideeën omarm, maar op zoek wil naar de kernbetekenis van, in dit geval, bijbelverhalen. In een radicaal leven is juíst ruimte voor meerstemmigheid en veelkleurigheid - het leven is niet zo zwart-wit. Maar het vraagt wel om helderheid: waar sta ik en door welke waarden laat ik mij (bewust of onbewust) leiden?
In mijn zoektocht naar de schurende verhalen en levenslessen uit de Bijbel raakte ik een tijd geleden gefascineerd door Daniël. Niet geheel toevallig las ik ook het nieuwe boek van predikant Ad van Nieuwpoort: Buig niet. Bijbels tegengif voor nu, dat de thema’s uit Daniël spiegelt aan onze tijd. Een urgente, confronterende, maar ook hoopvolle boodschap: mentale weerbaarheid is mogelijk en Daniël geeft ons handvatten.
Niet buigen voor de tijdgeest
Het verhaal speelt zich af in ballingschap: Jeruzalem is verwoest, de elite weggevoerd naar Babel. Talentvolle jongens, waaronder Daniël, worden heropgevoed in de taal en cultuur van de overheerser. Maar midden in dat beklemmende systeem kiest Daniël voor kleine daden van trouw aan de God van zijn voorouders. Hij eet anders, hij bidt anders, hij spreekt anders. Door niet te buigen voor de tijdgeest laat Daniël zien dat het ook anders kan. Door te blijven staan, ook al dreigen leeuwen je op te vreten.
Het morele kompas van Daniël blijft zich afstemmen op God. Hij dient de corrupte koning, maar bewaart ook een innerlijke grens. De combinatie van nederigheid én standvastigheid maakt hem gevaarlijk voor een systeem dat totale overgave vraagt.
Niet buigen voor de leugen
Ik zie in talloze bijbelverhalen dat God steeds weer de positie van de underdog kiest. De Ene heeft de buitenbeentjes op het oog, en via hen kan een nieuwe werkelijkheid doorbreken. Van Nieuwpoort schrijft: Het boek Daniël is geschreven om ons te laten geloven dat we in tirannieke tijden het verschil kunnen maken met kleine daden. Dat het uitmaakt om in de waarheid te leven en niet te buigen voor de leugen.
Laten we alert blijven om in onze taal, in ons denken en doen, de ontmenselijking die op zo veel plekken gebeurt niet te normaliseren. Niets doen en blijven zwijgen is geen optie als deugden zoals rechtvaardigheid, trouw en liefde op het spel staan. Misschien kan dit oude verzetsverhaal ook jou inspireren en bemoedigen. Om wortel te schieten in de liefde van God, om niet te buigen. Om radicaal, bij de Bron, te blijven leven - in navolging van Jezus die met Pasen laat zien hoe ver liefde gaat.
