Op 22 november is het Eeuwigheidszondag, de laatste zondag van het kerkelijk jaar. In de kerk begint het nieuwe jaar niet op 1 januari maar op de eerste adventszondag. Op Eeuwigheidszondag (of Gedachteniszondag of zondag Voleinding) gedenken veel protestantse kerken hun overledenen uit het afgelopen jaar. Hun namen worden genoemd, en vaak worden er kaarsen voor hen aangestoken.
Veel kerkgangers ervaren deze dienst als indrukwekkend en troostrijk. Het doet goed dat de naam van jouw geliefde hardop genoemd wordt. Dat je niet alleen bent in je verdriet, maar verbonden met anderen die ook iemand missen. Dat er zoekend en tastend woorden worden gegeven aan onze hoop, ons vertrouwen: dat liefde sterker is dan de dood en dat onze doden geborgen zijn in Gods liefde.
Verlies is deel van ons leven
Zelf vond ik het in mijn jaren als gemeentepredikant bijzonder om in deze viering voor te gaan. Als ik rondkeek, zag ik veel gasten die speciaal gekomen waren omdat de naam van hun dierbare genoemd werd. Soms onwennig, omdat men zelden in de kerk kwam en niet goed wist wat er komen ging. Soms met tranen in de ogen. Soms alleen en soms met een grote groep familieleden. En ik zag ook veel vertrouwde gezichten van mensen die vaker in de kerk kwamen. Van sommigen wist ik dat ze een groot verlies hadden meegemaakt. Van anderen had ik geen idee.
Wel wist ik bijna zeker: iedereen die hier zit weet wat verlies en gemis is. Groot of klein, kort of lang geleden, van iemand of van iets. Want behalve een naaste kun je ook je huis, je baan, je toekomstdroom of je gezondheid verliezen. Verlies is deel van ons leven en op deze zondag besefte ik dat nog meer dan anders. Deze viering was zeker niet alleen voor de mensen die speciaal waren uitgenodigd. Deze viering was voor iedereen die soms iemand of iets mist, zichtbaar of onzichtbaar.
Onzichtbaar gemis
Want je kunt een verlies vaak niet aan de buitenkant zien. Zo begeleidde ik laatst de uitvaartdienst van een echtgenote, moeder en oma. Enkele jaren geleden was haar zoon overleden en aan het begin van de dienst zouden de kleinkinderen kaarsen aansteken voor hun oma én voor hun vader, haar zoon. Twee dagen voor de uitvaart belde een dochter me op: haar moeder had nog een kindje verloren, aan het einde van haar zwangerschap. Het kindje – een dochtertje en zusje – had geen naam gekregen, maar het verdriet bleef altijd aanwezig. Het gezin stelde voor om ook voor deze dochter en zus een kaars aan te steken. Omdat ze erbij hoorde, bij hen én bij hun overleden vrouw, moeder en oma. Het onzichtbare gemis mocht zichtbaar worden in een kaars.
Precies dat vind ik zo mooi aan kerken waar je elke zondag voorafgaand aan de dienst (of op andere dagen) een kaarsje kunt branden. Zo krijgt het gemis ruimte, lucht en licht. Zulke plekken zijn broodnodig in deze razendsnelle en hectische tijd waarin voor verlies en rouw lang niet altijd aandacht en tijd is.
Daarom koester ik zondagen zoals Eeuwigheidszondag. Ik hoop dat kerkgangers zich mét hun verlies gezien en gekend voelen. Dat hun gemis ruimte, lucht en licht krijgt. Troostend licht van de Eeuwige.
***
Lees ook:
