Doorgaan naar hoofdinhoud
Vindplaats van geloof, hoop en liefde
subline-curl
Abonneer je op Petrus Magazine

50.000 vluchtelingenkinderen in Griekenland: ‘Ik zie soms kinderen van vier die alleen zijn’

Met te veel mensen op één plek, in een onveilig kamp waar je soms wel drie jaar moet blijven. Zo leven vluchtelingenkinderen op het Griekse eiland Lesbos. Kerk in Actie zet zich in voor een beter leven voor hen. “We hebben allemaal recht op een menswaardig bestaan.”

“Toen ik in 2015 op Lesbos kwam en zag wat daar gebeurde, dacht ik dat dit het ergste was wat een mens kan meemaken. Ik had toen niet kunnen bedenken dat de situatie voor vluchtelingen nóg schrijnender zou worden.” De Duitse psychologe Alice Kleinschmidt arriveert op het Griekse eiland in het jaar waarin er voor het eerst van een Europese vluchtelingencrisis wordt gesproken en de foto van de verdronken Syrische peuter Alan Kurdi de wereld schokt. Ze gaat aan de slag bij Borderline Lesvos, dat in en rond het beruchte vluchtelingenkamp Moria werkt. Met steun van Kerk in Actie vangt de organisatie vluchtelingen op en helpt hen met voedsel, kleding en onderwijs.

Sombere cijfers

Alice somt een somber rijtje cijfers op: “Op dit moment zijn er ruim 120.000 vluchtelingen in Griekenland: 80.000 op het vasteland en 40.000 op de eilanden. Op Lesbos wonen nu ruim 18.000 vluchtelingen. De meesten van hen komen uit Afghanistan, Syrië en Democratische Republiek Congo. Veertig procent van de vluchtelingen in Griekenland is kind, wat betekent dat er zo’n 50.000 vluchtelingenkinderen in het land wonen. Ruim 5.000 kinderen zijn alleen gekomen, zonder ouders of andere begeleiding. Vaak zijn dit jongens van 15, 16, 17 jaar. Maar soms zie ik ook kinderen van 4 die alleen zijn.”

“De redenen waarom mensen naar Europa vluchten, zijn verschillend”, zegt Alice. “Het overgrote deel, zo’n tachtig tot negentig procent, komt uit een conflictgebied. Je hoort de meest schrijnende verhalen: sommigen hebben ternauwernood een bomaanslag overleefd, anderen zijn op de vlucht voor de taliban en weer anderen kunnen hun kinderen niet naar school laten gaan. Vluchtelingen nemen een groot risico door naar Griekenland te komen. Ze doen het in de hoop op een betere toekomst, maar de kans is groot dat ze de reis niet overleven of in criminele handen terechtkomen. En áls ze al aankomen, wacht hun niet de vrijheid en veiligheid waar ze op hoopten. Ze voelen zich ongewenst en moeten soms wel drie jaar wachten voordat ze weten waar ze aan toe zijn.”

Vluchtelingenkinderen op Lesbos

  • Er verblijven 18.437 vluchtelingen op Lesbos. 
  • Van dit aantal is 23 procent vrouw en 40 procent kind. 
  • Per 10 kinderen zijn er 7 jonger dan 12 jaar. 
  • Ongeveer 11 procent van de kinderen reist alleen of gescheiden van zijn/haar familie.
  • Op Lesbos zijn er zes opvanglocaties voor alleenreizende minderjarigen. Er is plek voor 148 kinderen.

(Bron: Borderline Lesvos, juni 2020)

Gevangenen

Wat betekent Borderline Lesvos voor deze vluchtelingen? “Normaal gesproken vangen we ze op in het noorden van het eiland, waar ze met hun bootjes aankomen”, vertelt Alice. “We hebben daar een ruimte waar ze kunnen opwarmen en iets te eten en te drinken krijgen. Vervolgens zorgen we voor vervoer naar kamp Moria. Maar door de coronamaatregelen mag dat niet meer. De vluchtelingen worden nu door de politie opgewacht en in politiebusjes naar een speciaal quarantainekamp gebracht. Daar moeten ze een maand opgesloten blijven. Ze worden behandeld als gevangenen. Als er iemand medische hulp nodig heeft, is dat niet mogelijk. Wij proberen te helpen door pakketjes met kleding, schoenen en hygiënematerialen te maken. Voor baby’s hebben we babymelk en voor zieke mensen medicijnen. We bezorgen deze spullen bij de politie en die geeft ze door. Het is op dit moment alles wat we kunnen doen voor vluchtelingen die aankomen.”

“In het vluchtelingenkamp Moria helpen wij in het aankomstcentrum: we heten de vluchtelingen welkom en maken hen wegwijs: waar er op Lesbos scholen zijn, hoe je een baan kunt zoeken en een appartement kunt huren. We helpen bij het invullen van formulieren. Omdat kinderen niet meteen naar school kunnen, geven wij ook onderwijs. Bij Borderline Lesvos werken professionele docenten die Grieks, Engels, wiskunde en creatieve lessen geven. Onderwijs geeft kinderen structuur. Onze school staat buiten het kamp. Er komen kinderen uit Moria en kinderen die in een appartement wonen. Helaas hebben we maar plek voor honderd kinderen. En sinds de coronacrisis mogen kinderen Moria niet verlaten en kunnen ze dus niet meer naar onze lessen komen. Sommige ontsnappen via de olijfboomgaarden en komen toch.”

Menswaardig bestaan

De situatie in kamp Moria is mensonwaardig. Er is ruimte voor 3.000 mensen maar er wonen er zeker vijf keer zoveel. Dit is wat Alice dagelijks ziet: “Veel mensen bivakkeren noodgedwongen in fragiele, zelfgemaakte bouwsels die wegwaaien als er veel wind staat. In de winter is het veel te koud, in de zomer veel te warm. Er is totaal geen privacy en er is onvoldoende toegang tot sanitair en schoon water. Medische zorg is er nauwelijks, ook niet voor kwetsbare groepen als zwangere vrouwen, pasgeboren baby’s en mensen met een chronische ziekte. Er is geen hulp voor getraumatiseerden. 

En het is er onveilig. Er is veel geweld, ook seksueel, tussen verschillende bevolkingsgroepen.” 

'Mensen verliezen hier alles. Hun vrijheid, hun hoop, hun waardigheid'

Wat het extra zwaar maakt, is de uitzichtloosheid. Er zijn te weinig advocaten voor het grote aantal asielprocedures, die vaak ook nog complex zijn. Inmiddels is er een achterstand van drie jaar. “Mensen verliezen hier alles”, zegt Alice. “Hun vrijheid, hun hoop, hun waardigheid. Als je niet eens weet of je wel naar de wc kunt … Ik voel me als Europeaan medeverantwoordelijk voor dit drama. We zijn allemaal mensen en we hebben allemaal recht op een menswaardig bestaan. Daarom doe ik wat ik kan.”

Geef ook voor vluchtelingenkinderen in Griekenland

Word gratis abonnee

Petrus gratis in de brievenbus?

Tekst: Mathilde Schouwstra en Tineke van der Stok | Beeld: Niels Wenstedt en Marijn Fidder