Doorgaan naar hoofdinhoud
Vindplaats van geloof, hoop en liefde
subline-curl
Abonneer je op Petrus Magazine

Biddag: een dag van bewustwording

Veel protestantse gemeenten vieren op de tweede woensdag in maart biddag. Waar komt deze dag vandaan? En wat vieren we eigenlijk precies?

Al eeuwenlang wordt in veel protestantse gemeenten ‘biddag’ en ‘dankdag’ gevierd (officieel: Bid- en Dankdag voor Gewas en Arbeid). Tegenwoordig gebeurt dat in de meeste gemeenten op de tweede woensdag in maart en op de eerste woensdag in november. Maar waar komen deze dagen vandaan? Een korte duik in de geschiedenis.

Processie

Het vieren van bid- en dankdag heeft zijn oorsprong in de middeleeuwse bededagen: dagen van bezinning, gebed, vasten en boetedoening. Deze vonden plaats aan het begin van elk seizoen (de zogeheten ‘quatertemperdagen’) en in tijden van nood en gevaar (de zogeheten ‘kruisdagen’). Tijdens de kruisdagen was het gebruikelijk om te bidden om Gods zegen voor de vruchten van de aarde. Dat gebeurde tijdens een processie, waarbij de priester met een kruis door de velden trok. Na de Reformatie nam een deel van de reformatorische kerken de traditie van de bededagen over.

Massaal bidden en danken

Op de Synode van Dordrecht (1578) werd besloten dat er in tijden van oorlog, honger en andere rampen zoals watersnood massaal gebeden en gedankt zou worden. De overheid kondigde aan wanneer een bid- of dankdag gehouden werd. In de loop van de tijd werden hiervoor vaste dagen ingesteld. Bovendien verschoof de focus: toen door de industrialisatie steeds minder mensen boer werden, werd er naast ‘gewas’ ook voor ‘arbeid’ gebeden en gedankt. Tegenwoordig wordt er op bid- en dankdag ook meer in het algemeen stilgestaan bij het welzijn van de familie en gemeente, de economie en de (politieke) ontwikkelingen in de wereld.

Visserij

Verschillende plaatsen kennen lokale tradities waarmee bid- en dankdag worden vormgegeven. Zo wordt er in diverse oorspronkelijke vissersdorpen, zoals Katwijk aan Zee en Arnemuiden, ook gebeden en gedankt voor Gods zegen voor de visserij. Men spreekt in deze gemeenten ook wel van Bid- en Dankdag voor Gewas, Arbeid en Visserij. Op Urk wordt biddag al op de tweede woensdag in februari gevierd, en dankdag op de laatste dag van het jaar. In het verleden kwamen de vissers namelijk rond het kerstfeest naar huis, waarna de schepen ongeveer zes weken in de haven bleven liggen (de Zuiderzee was dan meestal dichtgevroren). In februari werd met biddag de start van het nieuwe visseizoen gevierd. Ook tegenwoordig blijft tijdens ‘bidweek’ (de week rondom biddag) de gehele Urker vissersvloot aan wal liggen, en wordt er niet gevist.

Dag van bewustwording

Op biddag wordt gevraagd om Gods zegen voor ons leven en ons werk, en dat van anderen. Het is een moment om stil te staan bij de afhankelijkheid van Gods genade en te belijden dat Hij de bron van al het goede in de wereld is. Dat maakt biddag ook een dag van bewustwording. Welvaart en veiligheid zijn niet vanzelfsprekend, en veel mensen leven in armoede, onzekerheid of hebben te maken met onrecht. In veel gemeenten wordt daarom gebeden voor Gods zegen voor de samenleving en de wereld. Daaraan worden vaak concrete acties gekoppeld, zoals het ophalen van kleding, voedsel of financiële middelen voor mensen die minder bedeeld zijn.

Op zoek naar toepasselijke liederen en gebeden bij biddag? Download het gebedenboekje bij biddag 2021.

Beluister ook:

Stap voor stap toeleven naar Pasen?

Bestel de veertigdagentijdkalender 2021

Foto: Unsplash